god is goed groot

 

Momenteel is er veel ophef ontstaan over de Boomerang kaart zoals hier boven afgebeeld. Prominent op de kaart staat een tekening van een IS-activist die en gijzelaar dreigt te onthoofden, een scene die we de afgelopen tijd helaas meermalen in het echt hebben kunnen aanschouwen. Op de achtergrond staan iets minder duidelijk scenes die verwijzen naar door religie geïnspireerde  gruwelijkheden als heksenverbranding, de martelaren van Gorcum, Inquisitie etc., etc. Mensen vonden dat deze Boomerang kaart niet vertoond moest worden want men wilde liever niet met dit geweld worden geconfronteerd. Een woordvoerder van Boomerang verdedigde echter de publicatie van deze kaart met het argument dat mensen eens moesten nadenken over het verband tussen religie en geweld. Immers, religie en geweld, het zijn twee kanten van eenzelfde medaille. Het is een mening van de vermaarde godsdienst-basher en atheïst Christopher Hitchens. Maar kun je religie en geweld zo makkelijk met elkaar verbinden? Het huidige begrip ‘religie’ is in feite en laatmodern containerbegrip en verbonden met geweld, dat er voor moest zorgen dat er een scheiding kwam tussen staat en religie zou ontstaan om hen de staat boven de religie te stellen die constant op geweld uit was. William Cavanaugh toont in zijn boek The Myth Of Religious Violence  – gebruikmakend van vele casussen – overtuigend aan dat de meeste conflicten niet zozeer religie als de drijvende kracht hadden of door de religie gemotiveerd waren, maar eerder vanuit absolutisme om de eigen machtsgebieden uit te breiden.Het absolutisme legde volgens hem de oorspronkelijke basis voor het ontstaan van het seculiere nationalisme, dat in de 19e en 20e eeuw een veel gewelddadiger gedaante zou aannemen, dan godsdiensten en gelovigen onderling ooit hebben laten zien. ‘Er is geen reden om te veronderstellen dat zogenaamde seculiere ideologieën als nationalisme, patriottisme, kapitalisme, marxisme en liberalisme minder gevoelig zouden zijn voor absolutisme, verdeeldheid, en irrationaliteit dan het geloof in, bijvoorbeeld, de God van de Bijbel’, concludeert Cavanaugh.

Door het generaliserend koppelen van beide verschijnselen – religie met geweld –  creëer je gemakkelijk een categorie, waarbinnen religies eenvoudig als primitief en gewelddadig kunnen worden voorgesteld. Dit dient vandaag een bijzonder ideologisch doel, namelijk om het eigen, seculiere geweld van ‘beschaafde’ naties, te kunnen legitimeren tegenover Arabische landen die de gevangenen zouden zijn van een primitieve godsdienst. Het idee van de band tussen religie en geweld is niet gefundeerd in de realiteit, zo toont Cavanaugh in zijn boek aan.

 

Advertenties

Soms zijn het de kleine berichtjes die je doen opschrikken. Zo las ik laatst dat men in Groot-Brittannië zich zorgen maakt over de kwaliteit van het godsdienstonderwijs aldaar. Kinderen in het Verenigd Koninkrijk zouden te weinig voorlichting en informatie krijgen  over de verschillende godsdiensten. Al enige tijd geleden  las ik ergens anders dat sommige mensen zich daarover voor de Nederlandse situatie ook al zorgen maken. Kinderen die geen weet meer hebben, geen basale kennis meer hebben van christelijke feestdagen. Oké, ze zijn met Pasen vrij, maar waarom? Joost mag het weten. En dat is nu precies ook het probleem: meester Joost heeft er ook geen flauw idee van. Nooit kennis over opgedaan in de opleiding… Om maar te zwijgen over feesten van andere godsdiensten die ook – zij het op kleinere schaal –  in Nederland gevierd worden.

Nu zou je misschien je schouders kunnen ophalen over dit feit. So what, Nederland seculariseert, de westerse wereld seculariseert, dus dat grote groepen mensen totaal geen binding meer hebben, geen kennis meer hebben over godsdienst en godsdienstige feestdagen, dat is nogal wiedes. Laat ik voorop stellen: ik vind het erg jammer dat de westerse wereld zich in steeds mindere mate christelijk, godsdienstig noemt, maar daar gaat het mij in eerste instantie in deze column niet om. SamenWaar het mij hier om gaat is  dat grote groepen mensen elkaar niet meer kunnen begrijpen, elkaar niet meer verstaan omdat ze niet meer weten wat de andere persoon drijft. Er wordt wat fragmentarische, verouderde kennis ‘uit de oude doos’ opgediept, wat spullen van het wereldwijde web afgeplukt en op een vreemde aan elkaar geknoopt en voor je weet ontstaan er vijandsbeelden die de werkelijkheid onrecht aandoen. ‘Christenen drinken met hun Avondmaal echt bloed’ en ‘dé islam is een gewelddadige godsdienst die de hele wereld wil veroveren’ en meer van dat soort ongenuanceerde onzinuitspraken over welke godsdienst dan ook. En voor je het weet blijft het niet bij scheldpartijen, maar slaat op een gegeven moment de vlam geweldig in de pan! Talloze voorbeelden uit de minder recente en recente geschiedenis getuigen daarvan.

Om met elkaar een samenleving te kunnen (blijven)  vormen houdt ook in dat we kennis van elkaars (godsdienstige) denkbeelden en gebruiken dienen te hebben die we op goede wijze kunnen verkrijgen. Want anders groeien we als mensen die de samenleving moeten vormen steeds  verder uit elkaar en blijft er uiteindelijk alleen maar onbegrip over. Deze kennis moet overgedragen worden op onderwijsinstellingen opdat we een werkelijke samen-leving blijven vormen.

Want onbegrip leidt tot onbekend en dat maakt onbemind en dat…

Soms, heel soms heb je verwachting dat Pauw en Witteman een journalistiek programma is, waarbij iedereen even serieus wordt genomen. Zo keek ik afgelopen dinsdag ook hoopvol naar het programma waarin SGP-voorman Kees van der Staaij de degens zou kruisen met Gerard Spong en Goedele Liekens over de reclame voor Second Love, een initiatief waarbij mensen worden aangemoedigd om ‘vreemd te gaan’. Eigenlijk zou zo’n reclame volgens hem moeten worden voorzien van een waarschuwing: ‘Let op. Vreemdgaan dupeert kinderen.’ Helaas bleek mijn hoop vals te zijn toen ik merkte dat Van der Staaij keer op keer met non-argumenten van de kant van zijn opponenten te maken kreeg, de hele tafel zich allengs tegen hem keerde en de beide presentatoren het debat totaal niet leidden. Iedereen begon tegelijkertijd door elkaar heen  in te hakken op Van der Staaij. Pauw en WittemanHoewel Van der Staaij aan het begin van het debat al meteen stelde dat hij steun kreeg tegen de reclame van Second Love, niet alleen uit zijn eigen achterban, maar van een heel gemêleerd publiek en dat een belangrijk deel van de Nederlanders het ook niet kies vond om reclame te maken voor huwelijkse ontrouw en overspel,  werd dit door Liekens en Spong afgedaan als christelijke zedenmeesterij. Immers, alles moet toch kunnen? Hoewel hij uiterlijk heel kalm bleef tegen alle aantijgingen die niet ter zake deden, moet Van er Staaij vanbinnen hebben gekookt van woede over zoveel ongenuanceerdheid, rabiaat antigodsdienstige onzin die hier over de tafel ging zijn richting.  Hij maakt zich, mijns inziens,  terecht zorgen maakt over de reclame voor Second Love. Ik vraag me af: wat zou de reactie zijn geweest van het tweetal als in plaats van Van der Staaij van het SGP er iemand had gezeten van GroenLinks of de SP, die ook zomaar stelling hadden kunnen nemen tegen deze reclamecampagne vanuit een algemener ethisch standpunt? Had Liekens dan ook nog, volledig buiten de stelling om, de discussie hebben beëindigd met het voorstel om ook de Bijbel te voorzien van een waarschuwingssticker; immers, de Bijbel ‘heeft ook zoveel verkeerds aangericht’. Inmiddels ben ik tot de conclusie gekomen dat ik weer naar een prachtig staaltje ‘christenbashen’ heb zitten kijken. Het maakt niet uit wat de christen ter discussie stelt, we vallen hem alleen maar aan op zijn christen-zijn. Een leuk gezelschapsspel!

Nu kun je je afvragen waarom Kees van der Staaij bij Pauw en Witteman over dit onderwerp de degens wilde kruisen met Goedele Liekens en Gerard Spong? Hij kon toch op zijn tien vingers natellen dat hij belachelijk zou worden gemaakt en dat de combinatie van het onderwerp met de SGP zou worden aangegrepen om alle christenen als wereldvreemde zedenmeesters weg te zetten? Ik moest bij deze discussie denken aan de profeet Amos. Amos moet spreken, roepen in de straten en op de pleinen… Hij mocht, hij kon niet zwijgen. Er gebeuren dingen om hem heen die vreselijk fout zijn. God zelf wil dat hij spreekt. Eigenlijk was Amos, die van huis uit schaapsherder was, het liefste bij zijn schapen gebleven, maar steeds vaker komt er die onrust in zijn lijf. Hij moest de wereld laten horen dat de mensen verkeerde dingen aan het doen zijn. Ja, het liefst had hij het allemaal niet gezegd, het zou hem duur komen te staan, hij zou  voor schut worden gezet, maar hij kon niet anders dan de mensen waarschuwen!

Zo vergelijk ik Van der Staaij met Amos. Profeteren, waarschuwen op de straten en de pleinen. Niet achter gesloten deuren dit soort zaken afkeuren, maar voor het volle publiek. Ook al oogst je veel afkeuring en word je voor ‘gristengekkie’ versleten.

 

hasta

Bovenstaande poster zullen sommigen zich nog herinneren: Che Guevara, de Argentijnse marxistische revolutionair en latere compaan van Fidel Castro, de voormalige machthebber van Cuba.  Che Guevara  werd in 1967 vermoord en werd zo een vermaard ‘martelaar van de opstand tegen het kapitalisme’. Door de jaren heen heeft hij een iconische uitstraling gekregen en zijn beeltenis en de uitspraak ‘hasta la victoria siempre’ inspireerde menige rebel  en sprak tot de verbeelding.

hasta christelijk

Ooit is de kerk ook als tegenbeweging begonnen, onder andere tegen de heersende mening. Ja, ooit, want door de eeuwen heeft een groot deel van de kerk zich laten inpakken door de wereldlijke machthebbers. Hierboven staat het frontplat van een boek van de Britse theoloog Alister McGrath dat handelt over de ‘gevaarlijke ideeën’ van het protestantisme. Gelijk aan de poster van  Che Guevara staat Maarten Luther tegen een roodkleurige achtergrond van een rijzende zon. Ooit was het het protestantisme dat een steen in de kalme vijver wierp van een heersend christendom dat verzandde in schijnbaar onwrikbare structuren en zich aanpaste aan de algemene mening en verwachting. En nu staat het christendom weer voor een nieuwe uitdaging: zich aanpassen aan de algemene mening en verwachting dat ‘de grote verhalen dood zijn’, of overtuigd zijn van de ‘gevaarlijke ideeën’ van het hele christendom (niet alleen van het protestantisme) die dwars tegen de tijd in kunnen gaan en die diep in eigen vlees kunnen snijden, zo u wilt ‘brandend zand’ kunnen zijn? Is de Bijbel een ‘zoet boekje met verhaaltjes voor het slapengaan’ of een verzameling geschriften die mensen niet alleen kan troosten maar ook kan aanzetten om geen genoegen te nemen met de werkelijkheid zoals die op ons afkomt?

Dominee Van Nieuwpoort die onlangs met zijn collega Visser het boekje Tegengif schreef,  verwoordde het zo: ‘de teksten zouden ons wakker moeten schudden. Vervolgens zouden we kunnen nadenken over onze eigen rol. Mogelijk kunnen we bijvoorbeeld iets betekenen voor de weduwe in onze buurt. Dan gaan onze ogen open voor de kwetsbaarheid van het menselijk bestaan. De profeet Elia maakte geen knieval voor Baäl. Die Baäls zijn vandaag de heersende machten en het geld om ons heen. Elia opende daarvoor de ogen. De Bijbel zou van ons opstandige christenen moeten maken!’

Hasta la revolucion, siempre!

NASCHRIFT

Mooi te zien hoe synodescriba Plaisier zich in dit kader uitlaat over Second Love, een initiatief om overspel aan te moedigen. SGP-jongeren die tegen de reclamecampagne van dit initiatief bezwaar aantekenden , hun nek uitgestoken, kregen nul op hun rekest, steekt hij zo een hart onder de riem. Soms lijkt het of een groot deel van de christenen als verdoofde konijnen in het grote licht van de (post)moderniteit zitten te staren en niet weten wat ze moeten doen. Toch kun je, zo lijkt het mij, je eigen ethische principes wel uitdragen. Ook al lijkt het tegen de geest van de tijd in te gaan waarin zo lijkt het soms alles moet kunnen en mogen (althans, zo lang het de meerderheid bevalt…), het is goed je stem te verheffen. Ook al krijgt het christendom soms de schuld van alles wat verkeerd is in de wereld met een vaak zeer ongenuanceerd besef van de geschiedenis waarvan men ook nog grote delen gemakshalve vergeet, wees dwars, buig je knieën niet  voor de Baäls van deze tijd, wees profetisch!

Leven vanuit je reiskoffertje, (of je rugzak, of wat dan ook)… hoeveel mensen hebben dat niet gedaan de afgelopen zomer- vakantieperiode. Lekker ongedwongen, geen verplichtingen, de boel de boel laten, geen overbodige bagage.  Lekker op reis, genieten van prachtige vergezichten (soms niet alleen voor je ogen, maar ook in je hoofd).

Nu het komende kerkenwerkseizoen weer voor de deur staat kan mij dat soms wat melancholisch stemmen. De relaxte instelling wordt meteen losgelaten en alles moet weer worden verantwoord in behaalde cijfers en doelen.

Als je weer geconfronteerd wordt met het feit dat volgens berichtgeving, statistieken en prognoses de kerken in Nederland en sowieso in de westerse wereld aan het leeglopen zijn. Dat de kerk die ooit een oppermachtig instituut was die de samenleving in machtige, soms beknellende greep hield nu op instorten staat. In veel dorpen en steden zijn de deuren al gesloten. De gebouwen worden nu gebruikt als woonhuis, restaurant of winkelruimte. Ooit, zo wordt gezegd, geloofde het grootste deel van de bevolking heilig in alles wat hen door haar werd voorgespiegeld. Politiek, wetgeving, cultuur, met wie je omging en met wie je sliep, niets was veilig.

Maar nu… ach, woorden schieten tekort. Nu vind je alleen nog maar de nog de sporen van de teloorgang terug van dit eens zo legendarische machtssysteem.  Veel kinderen blijven de kerk niet trouw, oudere leden sterven, er is weinig aanwas van buiten. En veel kerkgangers die blijven zijn vertwijfeld of in verlegenheid gebracht over het christelijk geloof. De rol van de bijbel en het gebed neemt af, ook bij de kerkelijke leiding. In dit opzicht hebben we te maken met een diepe geloofscrisis. En het trieste is dat de kerk zich ook wat gelegen laat liggen aan deze berichtgeving. Met angst en beven voor wat komen gaat wordt er met man en macht geprobeerd de hartslag van de kerk op gang te houden. Nieuwe initiatieven die het tij moeten keren buitelen over elkaar heen om het schip van de kerk weer op de volle zee van de samenleving te brengen.

Leven vanuit je reiskoffer… ook in je geloof
Misschien verdwijnt het kerkgebouw als meest kenmerkende symbool van christendom in Nederland, maar mensen blijven zich hoe dan ook verbinden rond Christus. Hoe? Wie weet, door bij elkaar te kruipen in provincieplaatsjes op de ‘biblebelt’, door elkaar te ontmoeten in sociale netwerken, door samen te komen op massabijeenkomsten, conferenties, festivals, jongerendagen en in huisgemeenten, monastieke ordes en megakerken. Christenen blijven samenkomen in erediensten, maar de vorm zal veranderen. Er is volgens verschillende onderzoeken, grote behoefte aan spiritualiteit onder Nederlanders. De kansen voor ‘de kerk’ liggen dus voor het oprapen. Er zijn in de kerkgeschiedenis genoeg momenten aan te wijzen dat men dacht dat de kerk z’n langste tijd nu wel gehad had. Met of zonder ‘hulp’ van de buitenwereld. Maar wat we als christenen ons moeten realiseren is dat het christendom in velerlei opzichten een reisgeloof is. we zitten vast aan aanwijsbare gebouwen, aan plaatsen. Mijns inziens laat het Lucasevangelie dat mooi zien waar Jezus met zijn studenten ook maar steeds op reis zijn. Ze zijn niet vast te pinnen maar leven op weg naar Gods Rijk.

de weg

Leven vanuit je reiskoffer…
Die ongedwongen houding van dat het allemaal uiteindelijk goed komt. Dat de leiding in Iemands handen ligt en daar geborgen is. Dat wens ik de kerk toe in het komende jaar. Nee,ik bedoel niet dat we nu helemaal niets meer hoeven te ondernemen, geen initiatieven meer hoeven te ontplooien; wel dat we zeker mogen weten dat het hoe dan ook goed komt. Dat we niet achterom kijken naar wat het allemaal was in het verleden, maar dat we vooruit blijven kijken, genieten van vergezichten, want het mooiste moet nog komen!

Ik zie ze daar op het schoolplein staan: twee kleuters aan het bekvechten. Nee, ik hoor niet waar de ruzie over gaat, maar op een gegeven moment schreeuwt de ene kleuter bijna stotterend ‘Ja maar… het is niet waar… want… … … jij bent gek! Zo, het pleit is beslecht, Altijd een goed argument dat alle andere argumenten meteen van tafel veegt.

De opiniesite van de Vara Joop.nl haalde een Amerikaans onderzoek aan dat  een analyse van decennia onderzoek heeft gemaakt en tot de conclusie is gekomen dat gelovigen minder slim zijn dan ongelovigen. De wetenschappers concluderen dat intelligente mensen zich niet aangetrokken voelen tot religie omdat ze die irrationeel vinden. Atheïsten wisten het natuurlijk allang maar nu is het bewijs ook gevonden door wetenschappers die tientallen jaren onderzoek doorspitten: gelovigen zijn minder slim dan ongelovigen. Kortom: gelovigen zijn gek!

Eindelijk: ‘onomstotelijk bewijs’

Een ander onderzoek:
‘Het Amerikaanse onderzoeksinstituut Pew Forum bracht een studie uit over het globale religieuze landschap in cijfers. De studie van Pew Forum, dat gebaseerd is op onderzoek dat werd verricht in 2010 stelt dat op de toenmalige wereldpopulatie van 6,8 miljard mensen 5,8 miljard mensen zich op één of andere manier identificeren met een ‘religie’. Dat zijn wereldwijd acht mensen op tien.’

Ergens hoor ik nog een echo van die kleuter op dat schoolplein: ‘Ja, maar het is niet waar… … jullie zijn ALLEMAAL gek!’

(zucht)Tsja

Ingrediënten:

  • twee komkommers (heerlijke seizoensgroente)komkommertijd
  • scheutje vooroordeel
  • vinaigre d66 ou vvd
  • wat flintertjes atheïsme
  • in hokjes gesneden staatsbemoeienis
  • blikje ongenuanceerdheid
  • flesje journalistieke luiheid

Meng alles goed door elkaar. Even laten staan zodat de ingrediënten een goed huwelijk met elkaar aan kunnen gaan. Opdienen wanneer het een en ander goed doorgerijpt is.

Serveertip: nog smakelijker met in plakjes gesneden koude eendenborst. Drink er een goed glas Châteauneuf-du-Antipape bij. Heel voedzaam voor de onderbuik!