maart 2014


Het is toch altijd weer een typische Nederlandse reflex: KOOPMAN zijn. Maar jammer genoeg steeds minder in combinatie met dominee. Laatst schreef ik over de Olympische Spelen in Sotsji. Hoewel er een aanzienlijk deel van de  buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders verstek liet gaan vanwege de barre toestand van de homo- en andere rechten in gastland Rusland, ging Nederland met een extreem zware delegatie naar de Spelen. ‘Zo kunnen we de dialoog open houden’ werd ons voorgehouden. Ja, Ja, zit er toevallig ook niet achter dat we de grote Russische tsaar Vladimir Poetin niet voor het hoofd willen stoten en misschien op den duur een contractje hier en daar mis zullen lopen. En o,wat waren wij trouwens verguld met het feit dat de Russische beer himself het Holland H***kenhuis kwam inspecteren, Wüst knuffelde en lovende woorden over de feestende Nederlanders rondstrooide? Gelukkig was de gedachte van ‘de dialoog openhouden’ niet meer belangrijk toen de paralympische sporters naar Rusland afreisden om hun sportieve prestaties te tonen.
koopman boven domineeKort daarop werd de Chinese president met alle pracht en praal binnengehaald toen hij Nederland aandeed ter gelegenheid van de Nuclear Security Summit. En gelukkig werd de beste man keurig afgeschermd van de protesten die werden gehouden door onder andere Amnesty International vanwege de erbarmelijke situatie van de bevolking in Tibet. U weet wel Tibet, het land dat China jaren geleden annexeerde, net zoals Rusland dat nu doet met de Krim. Maar daarover moeten we niet zeuren,dat is jaren gelden gebeurd, dat waren andere tijden, toch? Dat moeten we laten rusten, business is business.  Om met een analogie naar een vaak gehoorde uitspraak rond de Olympische Spelen ‘sport is sport…’ te zeggen:  zaken zijn zaken en mensenrechten zijn mensenrechten, en die twee moet je strikt gescheiden houden… toch??

Nederland seculariseert. Dat zie je niet alleen maar af aan de lege kerkbanken, kerken worden verkocht, maar dat zie je helaas ook aan de uitverkoop van principieel ethische principes. De koopman wint het steeds meer van de dominee.

Deze week stond wat mij betreft in het teken van de verkiezingen. Er werden keuzes gemaakt: men doet ons geloven dat een meerderheid van de bevolking op de Krim heeft gekozen voor aansluiting met Rusland. ‘We zullen het dan beter krijgen’ is een vaak gehoord commentaar. ‘Vroeger was alles beter, toen de Krim nog onder Russisch bestuur viel’. Tsja, de tijd zal het uitwijzen, maar de geschiedenis van Oost Europa zoals bijvoorbeeld beschreven in het magistrale boek Bloedlanden van Timothy Snyder laat een ander beeld zien.

Ook in Nederland werden er van de week keuzes gemaakt. Volgens analisten werden de regeringspartijen afgerekend op hun gevoerde beleid en de onzekerheid die veel mensen voelen met de op handen zijnde veranderingen in de zorg en vele andere terreinen. ‘De kiezer heeft gesproken en de kiezer heeft altijd gelijk’ wordt gezegd. ‘De hel, dat zijn de anderen’ zei de Franse filosoof Jean Paul Sartre eens. Als er geen anderen zouden zijn, zou de aarde een groot paradijs zijn. Altijd wordt de schuld van chaos in de wereld bij de ander gelegd. De huidige misère is de schuld van de structuren, van machthebbers, van de ander. Met jouzelf is er niets mis, het zijn altijd de anderen die het bederven.

‘De kiezer heeft gesproken en de kiezer heeft altijd gelijk’, of anders gezegd ‘de mensen weten het best wat goed voor hen is’. Volgens mij ligt daar een enorme denkfout. Als de mens niet toegeeft aan het feit dat het goed mis is met zichzelf kan God niet beginnen met herbouw en vertroosting. Dan zijn er wel puinhopen, maar God kan ze nog niet herbouwen. Als je denkt dat je door je eigen inspanningen deze dolgedraaide wereld in goede banen kunt leiden, moet God werkeloos toezien.kies voor God

‘Nu dan,’ vervolgde Jozua, ‘eerbiedig de HEER, dien hem met onvoorwaardelijke trouw en doe de goden weg die uw voorouders ten oosten van de Eufraat en in Egypte hebben gediend. Dien alleen de HEER. Wanneer u daar niet toe bereid bent, kies dan nu wie u wel wilt dienen: de goden van uw voorouders ten oosten van de Eufraat of de goden van de Amorieten, van wie u nu het land bewoont. In ieder geval zullen ik en mijn familie de HEER dienen.’
Jozua 24:14-15

Juist in deze Veertigdagentijd worden we opgeroepen de goede keuzes te maken in ons leven. Voor nu en de toekomst. Kies dan wie je wil dienen!

Deze week wordt gevierd dat de huidige paus, Franciscus, precies een jaar zijn pontificaat bekleedt. Door veel mensen wordt zijn optreden in het afgelopen jaar bejubeld. Hij geeft volgens hen aan de katholieke kerk weer een menselijk gezicht en probeert het beeld van een vermolmd, autoritair en archaïsch instituut dat ver van de werkelijkheid en de mensen staat te laten kantelen in de publieke opinie. ”De kerk’ is weer helemaal klaar voor de eenentwintigste eeuw’ zegt men dan.

Ook ik ben een van de mensen die het optreden van de nieuwe paus toejuicht, maar ik zet bij zijn huidige populariteit ook een kanttekening. Want wanneer is ‘de kerk’ populair en moet zij dat willen zijn? Betekent het dat  ‘de kerk’ zich moet conformeren aan de communis opinio, de algemene mening, die voorschrijft hoe men vandaag de dag dient te reageren op bijvoorbeeld allerlei ethische kwesties. Of mag en moet ‘de kerk’ niet juist die luis in de pels zijn, die spiegel zijn die het de samenleving voorhoudt door een afwijkend en soms tegengesteld geluid te verkondigen? Want het evangelie wat het verkondigt is niet zomaar een mening tussen allerlei andere meningen en een waarheid naast allerlei andere waarheden, maar zij pretendeert DE waarheid te zijn. popiejopieDe Groene Amsterdammer noemt deze paus een teflonpaus, een persoon die veel zegt, maar weinig voor elkaar bokst. Begint de populariteit al haarscheurtjes te vertonen? En ik vraag me af, als je het predicaat krijgt  van persoon van het jaar, is dat goed? Moet een christen niet juist vaker zout zijn, dat soms pijn doet en irriteert maar uiteindelijk ten doel heeft iets schoon te maken?

Een paus die lijkt alle pracht en praal af te wijzen, die kinderen kust en echt oog heeft voor minderbedeelden en minderheden en afwijkende meningen spreekt misschien tot de verbeelding van velen en maakt hem nu eventjes misschien ongekend populair, maar ik hoop dat deze paus zich het dwarse van het evangelie blijft herinneren en niet ten prooi valt aan de waan van de dag.      

Kortgeleden heeft de Wageningen Universiteit besloten om religieuze en politieke uitspraken te verbieden in proefschriften, dit met onder anderen het argument dat wetenschap en religie gescheiden werelden moeten zijn. Een promovendus werd daarom verstaan gegeven dat hij zijn dankwoord moest aanpassen waarin hij God bedankte voor Zijn steun tijdens het schrijven van zijn dissertatie. Verwijderde hij God niet uit zijn proefschrift dan zou het proefschrift geweigerd worden en kon de beste man niet promoveren.

De afgelopen jaren slaat de secularisatie, de ontkerkelijking in Nederland hard toe, maar mijns inziens slaat zij ook een beetje door. de kerk wordt geslooptJe mag tegenwoordig elke overtuiging zijn toegedaan en die ook in je ‘normale’ dagelijks leven ten toon spreiden en daarmee en daardoor functioneren als mens in de maatschappij, maar o wee als dat een religieuze overtuiging betreft. Laat die maar achter de voordeur in je eigen huis. Daar dien je andere mensen niet mee lastig te vallen. Je zou ze eens kunnen infecteren met je geloof. En hoewel 60 procent van de Nederlanders zegt religieus te zijn en wel eens te bidden vindt de goegemeente dat dit een zuivere privékwestie moet zijn en blijven. Communist, socialist, liberaal enzovoort is oké. Vanuit die mening mag je in de samenleving opereren en je keuzes maken en ook in de wetenschap acteren, maar een religieuze overtuiging is de enige overtuiging die verdacht wordt van ongewenste zendingsdrang.

Nederland van God los? Ammehoela; als je echt van God los bent, dan interesseert je het ook geen snars meer wanneer en hoe anderen die wel religieus zijn  dit uitdragen.