juli 2013


Nederland ligt massaal in katzwijm door ‘dé hittegolf’ en meteen wordt het overgrote deel van het nieuws in beslag genomen door items als ‘hoe blijven de ouderen koel’ ‘heidebrand in …’ ‘vermiste jongen van 6 waar de gezamenlijke reddingsdiensten urenlang naar zoeken’ en andere berichten van die gading. (Een gedeelte van) de journalistiek rent met een ongekende hijgerigheid achter dit soort hot items (!) aan. Deze berichtgeving valt bijna een op een uit te wisselen tegen 2012, 2011 en 1999 .

Een andere valkuil waar journalisten soms intrappen is de ongenuanceerdheid ie ze overnemen van de nieuwsbron zonder zich te verdiepen in de context van hun onderwerp. Zo’n reflex zag ik bij het nieuws rondom de mazelen- en de ronde hondepidemie   die voor de zomerhitte de gemoederen warm hield. Geheel in lijn met de overheid richten de media zich op de halsstarrige houding van een achtergebleven bevolkingsgroep tot wie de moderne tijd maar niet wil doordringen. Alleen deze reformatorische christenen (ook wel – volledig verkeerd omschreven – als streng-gereformeerd) waren zo achterlijk om hun kinderen niet in te enten tegen de genoemde kinderziektes. Een beetje journalistiek spitten hadden de media ook op het spoor kunnen brengen op de ‘antiprik-‘groepen en in de antroposofische hoek, terwijl het juist in Duitsland de groep van hoogopgeleiden is die hun bedenkingen en bezwaren hebben tegen het vaccineren. Maar nee, laten we het nieuws makkelijk ‘framen’. Die toch wel wat vreemde subgroep van christenen moest toch maar eens aan de haren de 21ste eeuw ingesleept worden. Waar religieuze argumenten in het spel zijn in combinatie met kinderen is een brede opinie al snel op je hand en voorkom je een brede maatschappelijke discussie over nut, noodzaak en gevaren van preventieve vaccinatie. En het handige is: ook al zet je ze onterecht in het verdomhoekje, ze doen toch niets terug. Niemand hoeft bang te zijn voor aanslagen of doodsbedreigingen.

Ik wil even een paar jaar  teruggaan. Hoe reageerde de journalistiek op de weigeraars van de preventieve vaccinatie tegen baarmoederhalskanker van jonge meiden? Werd er toen niet veel genuanceerder gereageerd op de groep van weigeraars en heeft het RIVM op een gegeven moment het vaccineren niet stopgezet vanwege alle commotie? ‘De bevolking was slecht geïnformeerd er nog niet aan toe’ werd als reden aangevoerd. En hoorde ik de media in verband met deze epidemie over het feit dat politici zich enige tijd geleden nog  krachtig verzetten tegen de overmatige bemoeizucht van de overheid bij ongezonde levensstijlen als vetzucht en roken. Burgers kunnen immers uitstekend zelf bepalen wat goed voor hen is. Ik zie de overheid nog niet en masse mensen uit de ouderlijke bevoegdheid zetten omdat ze roken of er een andere ongezonde levensstijl op na houden. Maar rondom deze epidemie werden ouders door politici (Dupuis, Borst en Rutte) opgeroepen hun kinderen te vaccineren, want dat kinderen ziek zouden kunnen worden was volgens Rutte ‘niet Gods wil’. Er werd zelf gesproken over de verplichting kinderen te vaccineren.

Een achterliggend punt in deze hele discussie is mijns inziens dat de overheid  de vrijheden van burgers steeds minder respecteert.vrijheid van godsdienst?Aan de ene kant wordt het adagium van de terugtredende overheid steeds meer omarmt.  Er moet weer meer ruimte komen voor maatschappelijke initiatieven en burgers. Maar als er dan een minderheid een keuze maakt die de meerderheid van de mensen onwelgevallig is dan is dat niet de bedoeling?

Wat betekent dat nou: scheiding tussen kerk en staat? Houdt dat in dat de staat zich wel mag uitlaten over geloofszaken, maar dat uitspraken vanuit het geloof in het publieke domein ongewenst of zelfs ongrondwettig zijn?

Waar liggen de grenzen? Wanneer ouders hun kinderen laten besnijden is dat een ontoelaatbare aanslag op de integriteit van (onmondige) kinderen? Dat ouders hun kinderen opvoeden met geloofswaarheden… je puurste indoctrinatie? De mens is maakbaar en er kan oneindig aan gesleuteld en verbouwd worden? De mens is meester over zijn eigen lot?

Ja, misschien is dat wel een ergerpuntje dat me eigenlijk al een tijdje dwarszit en dat me tijdens deze mooie zomerdagen,  wanneer we met z’n allen weer veel buiten zijn, weer extra opvalt. Al dat zwerfvuil! ik hoorde laatst een item op tv dat de stranden na een mooie zomerdag weer vol liggen met allerlei afval. Gewoon neergekwakt terwijl er op een steenworp afstand afvalbakken staan. Gewoon om dat het kan; iemand anders moet het maar opruimen! Of erger nog: er wordt gewoon helemaal niet meer nagedacht.Samen-leving ammehoela, als ik, op de korte termijn,  maar lol heb! Er schijnen complete ‘eilanden’ van afval door de zeeën en oceanen te drijven.  Afval, dat als het niet opgeruimd wordt, een bedreiging vormt voor mens en dier. Voor een dier vaak acuut als ze plastic eten of verstrikt raken in het vuil, voor de mens op de midellange en lange termijn omdat uiteindelijke de natuur ernstig bedreigd en onleefbaar wordt.

‘Laat niet als dank voor het aangenaam verpozen, den eigenaar van ’t bosch de schillen en de dozen.’ Laat niet, als dank voor áangenaam verpoozen, den eigenaar van 't bosch de schillen en de doozenDit was vroeger een spreuk die prijkte aan het begin van een natuur- en recreatiegebied om te vermijden dat bezoekers hun rommel achterlieten. De aarde die ons in bruikleen gegeven is, die we van God gekregen hebben en mogen onderhouden, niet uitbuiten.Want uiteindelijk is het allemaal van Hem. Ons allemaal in goed vertrouwen te leen gegeven.

Vergelijk het eens met het huren van een vakantiehuisje. Aan het eind van de periode moet je dat dan weer zo schoon achterlaten als je het hebt aangetroffen. Logisch toch? Is het dan niet net zo logisch dat we de schepping van God, waarin en waarvan we mogen leven ook leefbaar achterlaten voor de generaties die na ons komen? Dat we niet ‘de schillen en de dozen’ of beter gezegd ‘het niet afbreekbare afval en de verpestte aarde’ overlaten aan anderen. Duurzaam leven betekent dat je je realiseert wat een goede heerser behoort te doen. Wij mensen zijn verantwoordelijk voor het wel en wee van al het leven op de aarde (Psalm 8: 7-9). Maar de aarde met al wat daar op leeft is er om te gebruiken, niet om te misbruiken!

Deze week bracht Paus Franciscus een bezoek aan het Italiaanse eilandje Lampedusa. Dit eiland dat op iets meer dan 100 kilometer voor de kust van Tunesië ligt, staat bekend als de “poort naar Europa”. Jaarlijks maken duizenden vluchtelingen de overtocht naar Lampedusa, vanwaar ze hopen te kunnen doorreizen naar het Europese vasteland. Maar voor heel wat vluchtelingen eindigt de gevaarlijke reis naar Lampedusa met de verdrinkingsdood. Als eerbetoon gooide de paus vanaf de boot bloemen in zee en veroordeelde hij de ‘globalisering van onverschilligheid’. “Daardoor hebben we het vermogen verloren om te huilen om het leed”. Franciscus riep de wereldgemeenschap dan ook op tot een groter mededogen voor allen die vanwege erbarmelijke omstandigheden thuis op zoek gaan naar veiligheid en een zeker bestaan. De paus stelde dat Lampedusa in plaats van en wachttoren te zijn die ongewenste vreemdelingen buiten weet te houden een vuurtoren, een lichtbaken moet zijn. Een vuurtoren voor de hele wereld, opdat mensen die een beter leven zoeken op haar kunnen koersen.

ik vind het opmerkelijk en betekenisvol dat de nieuwe paus dit bezoek aflegt als één van zijn eerste dienstreizen buiten Rome. Of dit meteen de houding van de wereldgemeenschap tegenover deze ‘gelukzoekers’  zal veranderen? Vatican Pope MigrantsNee, natuurlijk geloof ik dat niet! Maar het feit dat de paus deze kwestie weer een stem wil geven en de hele wereldgemeenschap een spiegel voorhoudt dat lijkt me niet verkeerd. Wat we dan kunnen zien is die onverschilligheid waar de paus het over heeft;  aan de kant van de organisaties die de vluchtelingen uitbuiten door hen na betaling van enorme bedragen in gammele bootjes het water opstuurt, maar evenzo de onverschilligheid waarmee het Westen deze mensen beziet: als ongewenste gelukzoekers die willen mee-eten uit de (krimpende) ruif van onze welvaart.

Aanstaande zondag zal ik een preek houden over de Barmhartige Samaritaan, een gelijkenis uit Lucas 10,25-37. In dit verhaal draait het in feite ook om onverschilligheid. Als de wetgeleerde vraagt wie de naaste is is het meer een vraag om de discussie gaande te houden. de werkelijke inhoud van vraag en antwoord laat hem koud. Hij voelt zich te verheven om zich werkelijk druk t maken om de ander. Het verhaal van de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan mag ons weer leren waar we zelf staan in het verhaal van de wereld, van de geschiedenis.

Nogmaals: zal deze dienstreis van de paus meteen tot concrete maatregelen leiden? Nee, ik denk van niet, maar hij heeft wel gedaan wat een christen kan doen: een wake-upcall geven aan iedereen. Mensen moeten weer wakker worden opstaan uit hun onverschilligheid, hun eenzelvigheid. We zijn mensen die in een groot verband met elkaar moeten leven, het gaat om goed samen-leven!

Laatst las ik onderstaande mededeling op de site van de PKN:

‘De Protestantse Kerk in Nederland heeft 2.085.843 leden verdeeld over 1623 gemeenten (plaatselijke kerken). Dit staat in de statistische jaarbrief 2013 die vandaag verschijnt. Dat betekent dat de Protestantse Kerk meer leden telt dan alle voetbalverenigingen van Nederland samen (de KNVB heeft 1,2 miljoen leden).’

Het valt mij op dat er de laatste tijd veel gerefereerd wordt aan de voetbalsport als het gaat om het voor het grote publiek voorstelbaar maken van volumes: ‘het pand krijgt een oppervlakte van ruim drie voetbalvelden’ of ‘er waren x-aantal mensen aanwezig, dat is 3 maal De Kuip’. Nooit wordt iets vergeleken met zeg maar een hockeyveld of de lengte van de rokjes van speelsters op het tennisveld… En nu volgt de PKN ook dit taalgebruik. Maar dan wel met een kleine aanpassing…

Ik zie het voor me: op het commandocentrum van de PKN in Utrecht zit iemand van marketing hard na te denken om de taal van de kerk aan te laten sluiten bij de seculiere samenleving, en ja ‘eureka!’, atletiekbaanook de het ledenaantal van de kerk kun je uitdrukken in voetbaltermen: ‘de kerk telt meer leden dan alle voetbalverenigingen van Nederland samen!’ Mmm, origineel zou zijn geweest om het ledenaantal van de kerk te vergelijken met de oplage van de IKEA-gids (die een aantal jaar gelden de status van meest verspreidde ‘boek’ van de Bijbel overnam) al denk ik dat het aantal leden van de PKN wat schril afsteekt tegen het aantal verspreidde exemplaren van de IKEA-gids… Nog origineler zou zijn geweest het ledenaantal te vergelijken met iets uit de worstelsport of iets uit de breedte van de atletiek. Zo leg je toch ook weer de verbinding met de Bijbel (1 Korintiërs 9)…

Maar niets van dit alles: iemand heeft verzonnen de voetbalsport er weer bij te halen. Om in die termen te blijven: nu we in de ‘extra tijd spelen, de tribunes vol zitten met publiek dat ons aanmoedigt (hoeveel ‘Kuipen’ dat ook mogen zijn), weten we dat de cup zeker is. Oké, de bal is rond ( ‘la pelota esta redonda’ in Cruijffiaans Spaans), het lijkt nog alle kant op te kunnen gaan, maar wij kennen de uitslag van de wedstrijd toch al!