‘In de Middeleeuwen werd er in de kerk gewandeld, gehoepeld en gehandeld. Het is een ontmoetingsruimte. Soms ging dat ver. In de Oude Kerk van Amsterdam hield de koster in de 15e eeuw mesthopen. Tijdens een visitatie werd niet dat gezien als bezwaarlijk, maar richtte de kritiek zich op de varkens van de koster. Die groeven voortdurend lijken op.’ zo verteld dr. Herman Pleij zijn toehoorders die bijeengekomen zijn om na te denken wat kerken aanmoeten met de vaak onderhoudsintensieve kerkgebouwen die aan hun zorgen zijn toevertrouwd.

‘Vanuit de kerk klinkt al eeuwen de roep naar de wereld: “Kom en doe als wij”. De kerk is niet alleen een plaats van samenkomst, maar ook een locatie om “eendrachtig als gemeente thuis te komen voor het aangezicht des Heeren en van elkaar”. Pieter Jansz Saenredam Mariakerk UtrechtDe gemeente woont in de kerk en werkt daarbuiten. De plaats van de kerk in het midden van de gemeenschap is daarmee de zichtbare, in steen gegoten verbondenheid van de gemeente met God en met elkaar. De wijze waarop dat huis wordt gebruikt en men zich er thuis voelt zegt veel, zo niet alles over de identiteit van haar leden. Daar wordt ontmoet. De deur staat letterlijk en figuurlijk altijd open. Voor iedereen.’ Zo werd de functie van de kerk verwoord tijdens deze bijeenkomst door de Vereniging voor Kerkrentmeesterlijk Beheer in de Protestantse Kerk.

Al eerder maakte ik op mijn blog gewag van het feit van creatieve invulling ten aanzien van herbestemming van kerkgebouwen. Ik refereerde toen aan een kerk in Arnhem, maar ik had natuurlijk net zo goed een voorbeeld uit mijn eigen woonplaats Zwolle kunnen nemen waar een kerk een boekhandel wordt of een andere kerk, helaas, een sushirestaurant. Of misschien, ook heel actueel, als een moderne vorm van kerkasiel zoals in de Amsterdamse Vluchtkerk: als aanklacht tegen doorgeschoten overheidsbeleid.

De kerk als kulturhus; is dat dan een optie? Zeker als je betoog hierboven leest. Kultur komt van het woord cultuur dat weer uit het Latijn stamt van het woord ‘cultura’  dat is afgeleid van ‘colere’. Dat woord heeft de betekenissen ‘bebouwen, bewerken, vereren, versieren, onderhouden’. Een kulturhus is een combinatie van verschillende voorzieningen in één of meerdere gebouwen, waarin samenwerking de sleutel is. Vaak worden niet-commerciële voorzieningen gemengd met commerciële voorzieningen zoals een VVV, bank, postvoorziening, bibliotheek, peuterspeelzaal, kinderopvang, schoolruimte, spreekkamers voor artsen, fysiotherapeut en anderen, vergaderfaciliteiten en ontmoetingsplekken. Een plaats waar we contacten kunnen onderhouden in de breedste zin van het woord, maar ook een plaats waar we de eredienst vorm kunnen geven. Zo kunnen we relatie tussen geloofsgemeenschap en burgerlijke gemeenschap een impuls geven.

De kerk als kulturhus: kerkgebouwen zijn door hun diverse gebruik eeuwenlang het centrum geweest van nederzettingen. Ook nu moeten Nederlandse protestanten beseffen dat christenen met hun kerkgebouwen er zijn voor de hele gemeenschap. Als wij onze kerken zelf gaan ervaren en beleven als van Godswege geschonken gaven en talenten in plaats van als enorm lastig en problematisch ontstaat er mogelijk ruimte voor een verfrissend waaien van de Geest.

Advertenties