april 2013


Dus eet je brood met vreugde, drink met een vrolijk hart je wijn. Geniet van het leven met de vrouw die je bemint. Geniet op alle dagen van je leven, die God je heeft gegeven. (Prediker 9: 7, 9)

Geniet! Het klinkt vandaag de dag zo’n beetje als een modern gebod. Pluk de dag, laten we eten en drinken want morgen sterven wij. Zou de Bijbel het dan toch hebben over onbegrensd vrolijk zijn, alleen maar feesten? Nee, dan moet ik je teleurstellen. Wijn was in het oude Israël een drank voor alledaags gebruik, net als bij ons koffie of thee of wat je ook maar dagelijks veel drinkt. Zo staat de wijn symbool voor het alledaagse leven. Geniet nooit met mate

Eigenlijk gaat het over ons, soms zo oersaaie, leven van alledag, steeds weer die zelfde dingen die elke keer weer terugkeren. ‘Doe het met vreugde’ zegt de Prediker dan. Wees niet somber en neerslachtig, durf te leven! Dat is waar de Prediker ons toe oproept. ‘Maar’, hoor ik je dan vragen, ‘is het niet wat goedkoop en ongepast. Er is toch zoveel armoede en verdriet in de wereld?’ Lees de woorden van de Prediker dan maar eens goed: hij neemt het leven ernstig, maar God wil dat we daarnaast ook vrolijk zijn. Want uit alles mag je weten dat God bezig is met zijn geschiedenis. De aarde mag weer een paradijs worden. Daarom: Geniet!

Advertenties

‘In de Middeleeuwen werd er in de kerk gewandeld, gehoepeld en gehandeld. Het is een ontmoetingsruimte. Soms ging dat ver. In de Oude Kerk van Amsterdam hield de koster in de 15e eeuw mesthopen. Tijdens een visitatie werd niet dat gezien als bezwaarlijk, maar richtte de kritiek zich op de varkens van de koster. Die groeven voortdurend lijken op.’ zo verteld dr. Herman Pleij zijn toehoorders die bijeengekomen zijn om na te denken wat kerken aanmoeten met de vaak onderhoudsintensieve kerkgebouwen die aan hun zorgen zijn toevertrouwd.

‘Vanuit de kerk klinkt al eeuwen de roep naar de wereld: “Kom en doe als wij”. De kerk is niet alleen een plaats van samenkomst, maar ook een locatie om “eendrachtig als gemeente thuis te komen voor het aangezicht des Heeren en van elkaar”. Pieter Jansz Saenredam Mariakerk UtrechtDe gemeente woont in de kerk en werkt daarbuiten. De plaats van de kerk in het midden van de gemeenschap is daarmee de zichtbare, in steen gegoten verbondenheid van de gemeente met God en met elkaar. De wijze waarop dat huis wordt gebruikt en men zich er thuis voelt zegt veel, zo niet alles over de identiteit van haar leden. Daar wordt ontmoet. De deur staat letterlijk en figuurlijk altijd open. Voor iedereen.’ Zo werd de functie van de kerk verwoord tijdens deze bijeenkomst door de Vereniging voor Kerkrentmeesterlijk Beheer in de Protestantse Kerk.

Al eerder maakte ik op mijn blog gewag van het feit van creatieve invulling ten aanzien van herbestemming van kerkgebouwen. Ik refereerde toen aan een kerk in Arnhem, maar ik had natuurlijk net zo goed een voorbeeld uit mijn eigen woonplaats Zwolle kunnen nemen waar een kerk een boekhandel wordt of een andere kerk, helaas, een sushirestaurant. Of misschien, ook heel actueel, als een moderne vorm van kerkasiel zoals in de Amsterdamse Vluchtkerk: als aanklacht tegen doorgeschoten overheidsbeleid.

De kerk als kulturhus; is dat dan een optie? Zeker als je betoog hierboven leest. Kultur komt van het woord cultuur dat weer uit het Latijn stamt van het woord ‘cultura’  dat is afgeleid van ‘colere’. Dat woord heeft de betekenissen ‘bebouwen, bewerken, vereren, versieren, onderhouden’. Een kulturhus is een combinatie van verschillende voorzieningen in één of meerdere gebouwen, waarin samenwerking de sleutel is. Vaak worden niet-commerciële voorzieningen gemengd met commerciële voorzieningen zoals een VVV, bank, postvoorziening, bibliotheek, peuterspeelzaal, kinderopvang, schoolruimte, spreekkamers voor artsen, fysiotherapeut en anderen, vergaderfaciliteiten en ontmoetingsplekken. Een plaats waar we contacten kunnen onderhouden in de breedste zin van het woord, maar ook een plaats waar we de eredienst vorm kunnen geven. Zo kunnen we relatie tussen geloofsgemeenschap en burgerlijke gemeenschap een impuls geven.

De kerk als kulturhus: kerkgebouwen zijn door hun diverse gebruik eeuwenlang het centrum geweest van nederzettingen. Ook nu moeten Nederlandse protestanten beseffen dat christenen met hun kerkgebouwen er zijn voor de hele gemeenschap. Als wij onze kerken zelf gaan ervaren en beleven als van Godswege geschonken gaven en talenten in plaats van als enorm lastig en problematisch ontstaat er mogelijk ruimte voor een verfrissend waaien van de Geest.

Hij was afgelopen week op bezoek in Nederland: de moderne tsaar van de Russische Federatie Vladimir Putin. Nadat hij zich via de oude KGB-burelen heeft opgewerkt tot het hoogste ambt in ‘Rusland’, bekleedt hij die functie de afgelopen jaren alweer met enige dictatoriale verve. Ja, dat hebben zijn onderdanen nodig en geen ‘westerse democratie’, laat hij een ieder die kritiek heeft op zijn oligarchische machtssysteem waar rechten van minderheden en andersdenkenden met voeten worden getreden duidelijk weten. Putin liet zich dan ook niet door Nederland op de vingers tikken toen onze premier Mark Rutte met de nodige omslachtigheid – want pas op voor de handelsrelaties en laten we het vooral gezellig houden – fijntjes wees op de verslechterende mensenrechtentoestand in het land van zijn gast. Met een ‘kijk naar je eige’ riposteerde Putin gelijk deze vingerwijzing. ‘Als er bij jullie partijen zijn die geen vrouwen aan de politiek wil laten deelnemen, dan moet je ons niets voor de voeten werpen. Dat is pas erg!’ Maar beste Vladimir Vladimirovich, ook dat is een uitvloeisel van een democratisch bestel: binnen een zekere bandbreedte kunnen groeperingen eigen ideeën zijn toegedaan…

Althans, dat is een prachtig mooi ideaal. Maar ook in de Lage Landen bij de Zee wordt de lokroep van de dominante mening soms ook te veel ‘airplay’ gegeven. De man wiens mediatrainer echt Martin Gaus moet zijn – hoe kom je anders aan trouwe hondenblikspitting image –  doet  met zijn partij regelmatig pogingen om ook andersdenkenden in de ‘grote polder’  in het gareel te dwingen, acties die staan in een lange rij van pogingen om de rol van religie in het publieke leven terug te dringen, om minderheden te dwingen in het keurslijf van de vaak intolerante meerderheid. Te denken valt aan de weigerambtenaar die meteen moest verdwijnen, het bijzonder onderwijs dat toch duidelijk aan banden moet worden gelegd en de jongste loot  aan de stam: de motie van Groenlinks (!) en D66 om het  sturen van verhuisberichten vanuit de gemeentelijke basisadministratie naar de Stichting Interkerkelijke Ledenadministratie (Sila) te heroverwegen. Immers, de scheiding van kerk en staat toch gewaarborgd moet blijven én zo stelden de indieners van de motie ‘ de gemeentelijke basisadministratie staat  voor andere levensbeschouwelijke stromingen niet op gelijke wijze open’. De verantwoordelijke minister Plasterk concludeerde echter dat ieder kerkgenootschap of ander genootschap op geestelijke grondslag van Sila gebruik kan maken als zij dat wil. ‘De gemeentelijke basisadministratie staat dus via de Sila op gelijke wijze open voor andere stromingen als humanisten of moslims.’

Alexander Alexanderovich, ik vraag u: hoe ver is de heilstaat nog van ons verwijderd? Wanneer zijn de oude vormen en gedachten gestorven? (vrij naar ‘De Internationale’)