januari 2013


Ik schreef  laatst een column over biechten, waar ik het had over de ‘populariteit’ van het biechten. Wat schetste mijn verbazing toen ik deze week bij een lezing aanwezig was van Erik Borgman, hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg die sprak voor een kleine clubje van actieve en emeriti predikanten. Hij sprak daar in het kader van kerk-zijn in de  huidige tijd. Naast heel veel andere interessante zaken had hij het ook over een schat van de kerk die langzamerhand in de vergetelheid aan het geraken is. Dat is, laat ik het in mijn eigen woorden zeggen, het ‘sacrament van de vergeving’. VergevingHoewel het geen populair item lijkt te zijn binnen brede lagen van de kerk, waar ik in bovengenoemde column al aangaf dat ‘de biecht’ in de Nederlandse Rooms-Katholieke Kerk zo goed als uitgestorven is, is in veel protestantse gemeentes binnen mijn kerk (Protestantse Kerk in Nederland [PKN]) het verootmoedigingsgebed, schuldbelijdenis en genadeverkondiging is ingeruild voor het zogenaamde kyriëgebed waar vaak alleen de nood van de wereld centraal staat, daar lijkt schuldbelijdenis en vergeving (genadeverkondiging) in het publieke domein een veel gezocht ‘sondergut’ te zijn. Voorbeelden zijn er te over in de media, ik hoef alleen maar te wijzen op de huidige hype rond de ‘dopingzondaars'(sic!!) en hun bekentenissen in de wielersport. Maar, zoals Borgman aanhaalde, je hoeft maar met iemand te praten op het eerste de beste feestje en na een paar pilsjes komen de verhalen los over schuld, zich schuldig voelen, de zucht naar ‘vergeving’, enzovoorts.

Dat Borgman pleit om het ‘sacrament van de vergeving’ uit de schatkamer van de kerk op te diepen, af te stoffen en op de een of andere manier weer onder de aandacht te brengen vind ik een prikkelende gedachte die wat mij betreft verder doordacht moet worden.

Het is crisis, dat hoef ik niemand meer te vertellen. Huizencrisis, economische crisis, bankencrisis; ‘you name it’  of het verkeerd wel in een of andere crisis. Zo vernam ik laatst dat ook de voedselbanken in Nederland een crisis beleven. De supermarkten kopen krapper en kritischer in waardoor minder voedsel terecht komt bij de voedselbanken.  En dan vind ik het schokkend om laatst onderstaand artikeltje op nu.nl te lezen:

‘Nederlander gooit 155 euro aan voedsel weg

AMSTERDAM – Dit heeft Milieu Centraal berekend. In totaal komt per persoon 50 kilo aan eten bij het vuilnis terecht.

voedselverspillingNederlanders gooien gemiddeld 14 procent van al hun eten weg in de prullenbak. Dit komt neer op 155 euro aan nog eetbaar voedsel.

Alle huishoudens verspillen samen 800 miljoen kilo voedsel per jaar. Dit zijn 100.000 vuilniswagens vol voedsel, zegt de voorlichtingsorganisatie. Het gaat dan alleen om verspilling bij de mensen thuis en niet om de verliezen in winkels, transport, opslag en landbouw.

De gemiddelde Nederlander gooit dagelijks een op de vijf sneetjes brood weg. Opgeteld zijn dit 400.000 broden per dag. Wat rijst betreft belanden twee van de vijf pakken die mensen kopen in de vuilnisbak. De verspilling van rijst (en pasta) is groot omdat mensen lastig kunnen inschatten hoeveel ze ervan nodig hebben, denkt Milieu Centraal.’

‘Wat crisis’ denk ik dan. Als de gemiddelde Nederlander zo met zijn eigen voedsel omgaat, dan kan de broeksriem nog gemakkelijk genoeg een paar gaatjes strakker worden aangehaald. Misschien moeten we nog kritischer naar onze eigen (over)consumptie kijken? Maar dan hoor je regelmatig om je heen: denk je nu echt dat het wat uit maakt, wat ik doe? Dat hele kleine gebaar wat ik doe heeft toch op wereldniveau totaal geen zin! Ik moet dan altijd denken aan de theorie van het vlindereffect. Die gaat zo: ergens op de wereld kan de vleugelslag van een vlinder tot het effect hebben dat ergens anders, ver weg, er uiteindelijk een orkaan door wordt veroorzaakt. Alles haakt in elkaar.

Ook het aanpassen van onze eigen levensstijl heeft z’n uitwerking. Al was het alleen maar dat we een voorbeeld kunnen geven naar de eigen omgeving. En misschien oogst het ooit een rechtvaardiger verdeling van wat de aarde opbrengt en…

Misschien mag het uiteindelijk bijdragen aan de revolutie waardoor Gods Koninkrijk mag gebeuren op deze aarde. Een rijk van vrede, gerechtigheid en rechtvaardigheid. Van genoeg voor iedereen. Als door de vleugelslag van één enkele vlinder…

Deze week hield wielerminnend Nederland de adem in. Want wat zou ‘gevallen’  Touwinnaar Lance Armstrong allemaal gaan zeggen in het programma van talkshowdiva Oprah Winfrey. Hij zou, zo was het idee, het een en ander in haar show gaan opbiechten over zijn vermeende dopinggebruik.

Te biecht gaan. Als protestantse jongen ken ik het instituut ‘biecht’ totaal niet. De meeste protestantse kerken kennen deze instelling immers niet. En naar ik begreep van rooms-katholieken is de biechtprocedure in de meeste Nederlandse katholieke kerken ook zo goed als uitgestorven.

Misschien is dat een resultaat dat het Nederlandse christendom zich steeds meer aanpast aan haar omgeving, want als ik in het buitenland een katholieke kerk bezichtig kom ik regelmatig een biechtstoel tegen die op bepaalde momenten in gebruik is.

De biecht: een van de instellingen die met de Reformatie werd afgeschaft door de meeste protestanten. Ik denk dat het automatisme tussen het opbiechten van bepaalde zaken en het krijgen van vergeving door de biechtvader hen tegenstond. Maar als je zo om je heen kijkt lijkt de neiging van mensen om ergens mee voor de draad te komen (volgens een verklaring was de draad een touw dat in de rechtbank werd gespannen. Getuigen en verdachten moesten zich voor dit touw opstellen als ze werden verhoord. Voor de draad komen zou dan het betekenen dat je dan voor de draad gaat staan om een verklaring af te leggen) nog steeds aanwezig.

Ik heb zelfs wel eens gehoord dat je soms ‘biechtstoelprocedures’ hebt in het openbare (bedrijfs)leven. biechtstoelZo worden religieuze instituten die daar zijn weggesleten weer nieuw leven ingeblazen in het seculiere leven. Misschien omdat die toch belangrijker bleken te zijn dat van te voren werd gedacht? Feit is dat Armstrong zich in een lange rij van ‘bekende’ mensen schaart die soms publiekelijk in praatprogramma’s zaken toegeven die ze soms jarenlang ten stelligste hebben ontkend.

Biechten: hebben de mensen bij de Reformatie het kind met het badwater weggegooid?  Is er geen diepgevoelde neiging van veel mensen om iets te vertellen aan een vertrouwenspersoon om zelf geestelijke rust te vinden? Werken sommige pastorale gesprekken met geestelijken en geestelijke verzorgers soms niet zo zonder dat ze meteen het predicaat ‘biecht’ krijgen opgeplakt? En, naar ik begrijp is Calvijn in wezen altijd voorstander gebleven van een soort ‘biechtprocedure’. Immers, mensen willen soms graag het een en ander vertellen om het misschien alleen maar te delen.

Tussen twee haakjes: een of andere official heeft meteen gezegd dat Armstrong door zijn biecht geen verlossing hoeft te verwachten.

Over het gebruik van religieuze termen gesproken 😉 ….

Kerkvader Tertullianus (ca. 160 – ca. 230) zei eens het volgende christenen: ‘Als de Tiber tegen de wallen oprijst, als de Nijl de velden niet onder water zet, als de hemel gesloten is, als de aarde beeft, als er hongersnood heerst, als er ziekte woedt, dadelijk hoort men schreeuwen: “De christenen voor de leeuw.”‘

Ik moest aan zijn uitspraak denken toen ik onderstaand berichtje las:

‘Zingende christenen verstoren broedvogels

De ruim 50.000 christenen die jaarlijks de pinksterconferentie Opwekking op het festivalterrein in het Flevolandse Biddinghuizen bezoeken, veroorzaken geluidsoverlast in het broedseizoen van vogels. Dat stelt de milieugroep Dronten. Omdat de geldende geluidsnormen “enorm” zouden worden overschreden, heeft de milieugroep bij de gemeente bezwaar ingediend tegen de vergunning voor het christelijke feest dat wordt gehouden nabij een natuurgebied. De lokroep van de mannetjesvogel zou onder meer door het gezang van de bezoekers niet door het vrouwtje worden gehoord. Ook zouden al broedende vogels van hun nesten worden weggejaagd.’

Het antwoord van de organisatie was nogal ad rem: ‘Dat is niet bepaald opwekkend’, zei bestuurslid Gerrit van Duuren donderdag. OpwekkingVolgens Joop Gankema, directeur van stichting Opwekking, is de geluidsnorm één keer overschreden. ‘Toen waren meer bezoekers op een plek dan verwacht. Door herinrichting van het terrein en continue geluidsmetingen kan dit nu niet meer gebeuren.’ Het bezwaar vindt hij dan ook overdreven. De 43e editie van de pinksterconferentie vindt plaats van 17 tot en met 20 mei.’

42 keer hebben de broedende vogels gedurende drie dagen overlast gehad en 41 keer is er geen klacht ingediend in verband met geluidsoverlast…

Ik vermoed dat er in in het Dronter bosgebied genoeg hout lag om mee te slaan!