maart 2011


Het omvallen van een grote boom maakt meer herrie dan het groeien van een heel bos

Aan bovenstaand citaat moest ik denken toen ik de kop Religies ten dode opgeschreven in Nederland in de landelijke media  las.

Wat was het geval? De Britse omroep BBC  meldde dat op basis van onderzoek, dat is gepresenteerd tijdens een wetenschappelijk congres in de Amerikaanse stad Dallas, een team van wetenschappers heeft aangetoond dat de religie in een aantal landen ten dode opgeschreven is. Het team had daarvoor een aantal bevolkingsregisters (van Nederland, Ierland, Tsjechië, Finland, Zwitserland, Oostenrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland) met elkaar vergeleken. Op basis van de uitkomsten namelijk dat steeds minder mensen zich ‘ingeschreven als lid van een geloofsgemeenschap’ rekenden kwamen ze tot deze conclusie. De wetenschappers zien hierin een trend die ze ook nog konden ondersteunen door wiskundige berekeningen.

Gefundenes fressen voor de moderne Verlichte mensch: Als iets ondersteund wordt met gewichtige wiskundige berekeningen, extrapolaties is men is meteen om. Immers, cijfers zijn de waarheid! Het hosanna-geroep was niet van de lucht. De atheïstische morgenstond was eindelijk aanstaande! Geloven doe je toch niet in een boek vol verhalen, nee, geloven doe je op basis van manipuleerbare cijfers en definities…

Manipuleerbaar, ja zeker! Mensen in negen landen rekenen zich steeds minder behorend tot een geloofsgemeenschap en de conclusie is dan dat religie in deze landen ten dode opgeschreven is. Maar zo is het niet!!

Dat huidige religieuze instituten scheuren laten zien dat zal niemand ontkennen, dat deze boom het misschien heel zwaar zal krijgen, dat staat buiten kijf. Maar als je heel goed kijkt en luistert zie je het groeien van een heel jong bos, die je misschien nog niet kunt specificeren tot een geloofsgemeenschap.

Wat dat betekent? Vol vertrouwen en hoop vooruit kijken, de hand aan de ploeg! Niet naar achteren kijken wat voorbij is, anders krijg je slechte voren, maar gelovend vooruit kijken.

Binnenkort mogen we ook dat weer herdenken: ooit begon de kerk met een heel klein clubje dat met elkaar het brood deelde en de wijn dronk…

Laatst was ik voor een concert in een voormalig kerkgebouw in Zwolle. Voormalig, omdat de Protestantse Gemeente Zwolle enige tijd geleden een aantal kerkgebouwen heeft verkocht. In een van die gebouwen, de vroegere Bethlehemkerk, is tegenwoordig een horecagelegenheid gevestigd. In het gebouw zelf zijn nog heel wat elementen aanwezig van het vroegere interieur: onder andere een kansel en een kerkorgel. Kunstenaars hebben gemeend het publiek te moeten herinneren aan het vroegere gebruik van het gebouw door op de wanden een aantal schilderingen aan te brengen onder het motto ‘de devotio postmoderna’ met een knipoog naar de onder meer in Zwolle gevestigde spirituele en reformatorische beweging in de katholieke kerk (sic!) van de Moderne Devotie (Latijn devotio moderna). Bekende exponenten van deze beweging zijn Thomas a Kempis en Geert Grote.

Een van de resultaten van de Moderne Devotie is dat er weer meer gerichtheid kwam op, meer bezinning ontstond voor, de relatie van de mens met God.

En nu dus De Devotio Postmoderna. Met nadruk moet er een link worden aangebracht met het christendom getuige enkele wandschilderingen zoals Groet aan de Heilige Drie-eenheid en Christus Koning en Fransiscus preekt voor de dieren.  Maar in schril contrast staat daar een bierglas met verschaalde inhoud op de preekstoel, hangt er een galerij van jaren prinsen carnaval tegenover de kansel en staat er een enorme toog waar je je drankjes kunt bestellen in de vroegere kerkzaal.

Maar de Devotio Postmoderna is de verbinding met ‘boven’ kwijt. Tekenend daarvoor is de  stekker die los naar beneden bungelt van de kansel en waar hoog in het gebouw een afbeelding hangt van een bewolkte hemel met de titel The cloud of unknowing.

Tsja, het kan verkeren

Afgelopen zaterdag ging op de ecologische boerderij Eemlandhoeve in Bunschoten van Maaike en Jan Huijgen een uurtje het licht uit. Letterlijk welteverstaan. In het kader van Earth Hour, een jaarlijks terugkerend wereldwijd initiatief om mensen er van hun leefstijl bewust te laten worden. Door onze leefstijl hongeren we de aarde als het ware tot stervens toe uit.

Bijna aan het begin van de christelijke Veertigdagentijd die in kader staat van bezinning lijkt me dit een mooi gebaar.

Hoe gaan wij om met de aarde en wat ons gegeven is. Als christenen hebben we hiermee, meen ik, een speciale taak. Als kerk hebben we vaak en ook terecht over waarden en normen. Dat moet niet alleen bij woorden blijven, maar de daad moet bij het woord gevoegd worden.

Veel christenen zullen in de komende Veertigdagentijd daar hun eigen invulling aan geven. Is je leefstijl in overeenstemming met de woorden die je gebruikt? Een goed idee vind ik wat de Eemlandhoeve laatst op het Earth Hour heeft laten zien.